Vitaalkunst

Tips en informatie voor een creatief en energiek leven zonder stress


10 reacties

Het nut van even afstand nemen

“Zullen we even van een afstandje naar je tekening kijken?” Dit is een vraag die ik vaak stel als ik cursus of therapie geef. Het is een essentieel onderdeel van het kunstzinnig werken, omdat je dan even met een frisse blik naar je werk kijkt. Het schept letterlijk en figuurlijk ruimte om andere dingen te zien en te ontdekken, dan wanneer je met je tekening bezig bent en er bovenop zit.

Deze vraag komt meestal op een moment dat we al een poosje aan het werk zijn. Dan komt er een punt dat ik het gevoel heb dat er een pauze nodig is of dat mijn cursist of cliënt zelf aangeeft dat hij of zij vastloopt in de tekening en even niet weet wat er nu verder aan moet gebeuren.

Op dat moment zetten we de tekening op een ezel en gaan er letterlijk tegenover staan. Opmerkingen die dan vaak gemaakt worden, zijn bijvoorbeeld “Hé, ik had helemaal niet gezien, dat ….” of “Nu zie ik pas dat ik …. moet doen” en “Ik zie een … in mijn tekening tevoorschijn komen, die had ik nog niet gezien”.

Je ziet van een afstand dus dingen, die je van dichtbij niet kunt zien en je ziet meestal ook wat er nodig is om verder te werken. Dat geeft weer moed voor het vervolg en nieuwe energie om door te gaan. Vooral de verrassing bij het ontdekken van nieuwe dingen in een tekening, vind ik altijd heel mooi om te zien gebeuren. Als je met een groepje mensen naar een tekening van iemand kijkt, ziet iedereen verschillende dingen. Dat brengt ook nieuwe ideeën en mogelijkheden, die de maker zelf niet altijd ziet.

Het proces dat ik hier net beschreven heb, kun je ook toepassen op andere gebieden. Even afstand nemen is niet alleen zinvol als je kunstzinnig werkt, maar ook als je thuis of op je werk met een klus bezig bent. Ook dan krijg je nieuwe energie en moed om door te gaan als je even afstand neemt.

Als je lekker bezig bent met iets, dan kan het je helemaal opslokken, waardoor je alles om je heen vergeet. Dat is voor een korte periode niet erg, maar als het te lang duurt dan breek je meer af dan dat je opbouwt. Bovendien mis je dan ideeën en mogelijkheden, die je van een afstand wel kunt zien. En wie weet is één van die ideeën wel veel geschikter om uit te werken, dan het pad dat je was ingeslagen.

Even afstand nemen kan allerlei vormen hebben. Bij het tekenen betekent het dat je van een afstandje gaat kijken naar je werk, maar bij andere klussen kan een koffiepauze, een wandelingetje, een kletspraatje met je collega, de boel laten liggen tot de volgende dag, een baaldag inlassen, een manier zijn om even afstand te nemen.

De essentie van even afstand nemen is het inlassen van een pauze. En pauzes hebben we nodig voor een gezonde dagindeling. Je zorgt ermee voor de afwisseling tussen inspanning en ontspanning. Inspanning betekent overigens niet alleen fysieke inspanning, maar kan ook mentale inspanning zijn. Door pauzes te nemen breng je balans in je werk, in de opdracht waar je mee bezig bent, in je leven.

Ik zou zeggen, neem een lekker kopje thee of koffie nu je dit gelezen hebt, dan kun je er nog een beetje over mijmeren en misschien een nieuw idee opdoen.

Advertenties


5 reacties

5 Tips waarmee iedereen kan leren tekenen of schilderen

Een vraag die ik vaak krijg is ‘Moet je kunnen tekenen of schilderen om jouw cursussen of therapie te volgen?’ Het antwoord is heel simpel: ‘Nee, dat hoeft niet’. Het enige dat je nodig hebt is de bereidheid om iets te leren. Net als leren fietsen of lopen kost het tijd om te leren werken met een bepaald materiaal of het opbouwen van een tekening. Het is vooral belangrijk om jezelf de kans te geven om te oefenen en fouten te maken, zodat je alle ins en outs van bijvoorbeeld pastelkrijt kunt leren kennen. Als je je zelf die vrijheid geeft, dan gaat er een nieuwe wereld voor je open.

“Maar ik ben helemaal niet creatief”. Nog zo’n opmerking waarmee je jezelf direct kunt blokkeren. Ieder mens is van nature creatief. Kijk maar naar kinderen en wat die kunnen met de eenvoudigste materialen of een beetje zand en water. Spelen, experimenteren en onderzoeken zijn de sleutelwoorden. Als je jezelf dat kunt toestaan, dan ben jij ook creatief en kun je je creativiteit opnieuw ontdekken en verder ontwikkelen.

We willen graag meteen een prachtig kunstwerk maken, dat we kunnen exposeren. Helaas werkt het zo niet. Dat ook Rembrandt en andere grote kunstenaars veel hebben geoefend voordat ze de prachtigste werken maakten, wordt vaak vergeten als we zelf gaan tekenen of schilderen. Dan moet het opeens in één keer goed en gunnen we onszelf geen gelegenheid om te leren.

We leven in een doelgerichte tijd waarin veel draait om het resultaat. Dat zie ik terug in de manier waarop veel mensen een tekening of schildering beginnen. Ze hebben bij het vertellen van de opdracht al een plaatje in hun hoofd en willen dat dan maken. Ik kan je uit ervaring vertellen, dat het maken van dat plaatje in je hoofd het aller moeilijkste is om voor elkaar te krijgen. En dat leidt tot enorme frustraties en blokkades: ‘Zie je wel, ik kan niet tekenen’.

Hoe moet het dan wel? Ik ben ervan overtuigd dat iedereen kan tekenen of schilderen. En met een aantal eenvoudige handvaten kun je jezelf de ruimte geven om het ook te leren of opnieuw te ontdekken. Want de manier waarop velen van ons vroeger op school hebben leren tekenen, is niet de gemakkelijkste weg.

Ik geef je hieronder 5 tips waarmee ook jij kunt leren tekenen en schilderen.

  1. Gun jezelf de tijd om te leren
    Dat lijkt een open deur, maar ik kom veel mensen tegen, die zichzelf die tijd niet gunnen.
    Als je het moeilijk vindt om dat alleen thuis te doen, zijn er vele cursussen en workshops op dit gebied te vinden. Bovendien is het gezellig en leerzaam om het samen met anderen te doen. Kies dan wel een cursus waarbij het niet primair draait om het resultaat, omdat het dan frustrerend kan worden en dat is niet de bedoeling.
  2. Ga spelen en experimenteren met het materiaal.
    Probeer uit wat het materiaal allemaal kan en kijk of je op je eigen teken- of schilderhandschrift kunt variëren. Doe het steeds een beetje anders dan de vorige keer, dan ontdek je nieuwe mogelijkheden. En durf af en toe eens iets geks te doen in je tekening.
  3. Laat het plaatje in je hoofd los
    Je maakt veel mooiere en verrassender tekeningen of schilderijen als je van te voren niet weet wat je gaat maken. Door te werken vanuit kleuren, kan er als vanzelf iets gaan ontstaan.
  4. Maak fouten, voor zover je dat zo kunt noemen.
    Echt fouten maken in een tekening kan in mijn beleving niet. Wel kan het zijn dat je iets doet ‘dat je niet zo wilde hebben’. Als je dit soort situaties tegenkomt, probeer dan om het anders te maken en je fout in het geheel op te nemen, een plek te geven in je tekening. Daar leer je het meeste van.
  5. Begin vanuit een sfeer of stemming van kleuren
    Veel mensen vinden een groot wit vel papier een beetje eng. Als je begint met een lichte laag van één of een paar kleuren, die zacht in elkaar overvloeien, dan heb je al snel een begin en is het hele witte ook meteen weg.

Natuurlijk zijn er nog veel meer aspecten aan het tekenen en schilderen op een ontspannen manier. Het voert echter te ver om daar in dit artikel uitgebreider op in te gaan. Blijf mijn eZine volgen en je krijgt steeds meer inzicht in ontspannen tekenen en schilderen en wat er allemaal nog meer mogelijk is op dit gebied.


4 reacties

In het oog van de storm

Het valt me dit jaar op dat ik zo lekker ben uitgerust van de vakantie. We zijn heerlijk buiten geweest, hebben allerlei leuke dingen gedaan en het voelde als ‘go with the flow’. Nu komt de vraag naar boven of ik dit gevoel ook straks, als allerlei activiteiten weer beginnen, kan vasthouden.

Ik realiseer me dat dat voor een groot deel aan mijzelf ligt of dat gaat lukken. De rust hebben en houden heeft veel te maken met hoe zeer ik mijzelf laat beïnvloeden door de dingen die om mij heen gebeuren en die op mijn pad komen. Ik neem me voor om – als dat aan de orde is – meer in het oog van de storm te gaan staan in plaats van me mee te laten sleuren door de harde wind.

Dat klinkt mooi, maar hoe doe ik dat in de praktijk?
Voor de zomervakantie zijn Leo en ik begonnen met iedere dag een uur stilte aan het begin van de avond. We doen dan verder niets (ook niet praten of lezen) en zitten gewoon op de bank. Dit geeft na een poosje oefenen een heerlijke ontspanning, zowel voor mijn lijf als mentaal.

Natuurlijk zijn er dagen bij dat ik het liefst na 5 minuten al weer wil opspringen, omdat ik nog allerlei dingen ‘moet’ doen. Maar met wat oefening, lukt het wel om daar doorheen te komen en mezelf over te geven aan het ‘even niets’. Ik merk ook dat het erg helpt om het samen te doen, want zo stimuleer je elkaar om het vol te houden.

Hoe kan ik in de dagelijkse drukte in het oog van die storm blijven staan?
Ik noem een paar dingen, waar ik zelf mee bezig ben:

  • Door me zo nu en dan wel te laten meeslepen door de storm, want dan voel ik weer wat dat met me doet en kan ik opnieuw naar een evenwicht toewerken. Dit gaat vaak niet zo bewust als het klinkt, maar ik merk het wel als het aan de gang is, bijvoorbeeld door kleine kwaaltjes als keelpijn, verkoudheid, pijnlijke schouders e.d.
  • Door regelmatig pauzes in te lassen op een dag. Even een kwartiertje koffie drinken, even een klusje doen van een heel andere aard, dan waar ik mee bezig was, met aandacht en weg van het werk lunchen.
  • Proberen om af en toe te voelen hoe het met mijn lijf is: trek ik mijn schouders op? Zit ik met mijn benen over elkaar? Heb ik warme handen en voeten?
  • Tijd en aandacht inruimen om zelf te tekenen of te schilderen, of iets anders te doen waar ik energie van krijg en ontspannen van wordt.
  • Proberen om niet meteen te reageren op wat dan ook, maar eerst even een stapje terug doen en het van een afstandje bekijken.

Wat doe jij om in de flow te komen en rust te creëren in jouw hectiek?
Reageer op dit artikel en deel jouw ontspanningstip.

Gun jezelf om te leren
Dit inbouwen van rust en ontspannen te blijven als ik bezig ben met iets, is een leerproces voor mij. Ik zie over een langere periode, dat het vaker lukt om in het oog van de storm te staan en dat ik vaker op een ontspannen manier dingen kan doen. Dat is een mooie constatering en het geeft mij vertrouwen dat er iets verandert.
Ook andere mensen geven aan dat mijn rustige uitstraling een grote kracht is. Mijn innerlijke rust wordt ook voor anderen zichtbaar.

Ik realiseer me steeds weer, ook omdat ik het bij anderen zie, dat het belangrijk is om mezelf te laten leren met vallen en weer opstaan. Dingen die ik wil veranderen aan mijzelf of aan mijn omstandigheden voltrekken zich in een proces. Dat kan ook niet anders, want de situatie van nu is ook niet van de ene op de andere dag ontstaan.

En dan is het bruggetje naar de kunstzinnige therapie snel gemaakt. Het werken in een proces, in een serie oefeningen, is één van de pijlers van de kunstzinnige therapie. Het kan, ook als je niet ziek bent, je helpen om veranderingen in gang te zetten. En omdat de serie oefeningen in de kunstzinnige therapie voor jou persoonlijk wordt gemaakt, is het bij uitstek ook geschikt voor een stukje persoonlijke groei en ontwikkeling.
Misschien iets voor jou?

Vanaf 12 oktober start ik op vrijdagmorgen een groepje voor kunstzinnige therapie bij Therapeuticum ’t Waag in Wageningen. Je volgt je eigen persoonlijke serie oefeningen, maar kunt ook ervaringen uitwisselen.
Neem contact op als je meer informatie wilt of als je je wilt aanmelden.
Tel. 0317-412996 of info@elskehoen.nl.

Of het mij dit najaar gaat lukken om in het oog van de storm te blijven staan?
Vraag het maar eens als we elkaar zien.


Tere kleuren ordenen gedachten

Het is een mooie zomerse dag. De zon schijnt, er waait een zacht briesje en ik heb een mooi plekje in de schaduw onder een boom. Er staat een tafeltje met daarop een tafelezel en een plank met een opgespannen vel aquarelpapier. Verder op de tafel een paar potjes verfoplossing in geel, rood en blauw, een zachte penseel, een pot water, een kliederdoek en een proefpapiertje.

Ik doop de penseel in de blauwe oplossing en test eerst op het proefpapier of de kleur de juiste sterkte heeft. Een zachtblauwe vlek verschijnt op het papier. Prima zo.
Dan breng ik mijn aandacht naar het grote witte vel papier, met in mijn linkerhand het potje verf en in mijn rechterhand de penseel.
Ik doop de penseel in de verf, strijk zacht langs de rand van het potje en maak een zacht golvende streek over het vel papier. Dit proces herhaalt zich een keer of 10: indopen, afstrijken en een streek op het papier. Dan is het vlak gevuld. Ik droog de rand van de plank, spoel de penseel uit en ga op mijn stoel zitten tegenover mijn schildering.

De wind speelt door mijn haren, een vogeltje vliegt langs en een paar bijen zoemen tussen de bloemen, die een eindje verderop staan. Zo zit ik een minuut of 10 te mijmeren en te kijken naar het papier dat droogt en waar schijnbaar nog geen kleur op zit. Als het papier droog is draai ik de plank een kwart slag en breng opnieuw een zacht golvend vlak aan op mijn schilderij.

Aan het eind van de middag heb ik diverse lagen geschilderd, heerlijk gemijmerd, ideeën opgedaan voor hele andere dingen waar ik ook mee bezig ben en ik kijk nog eens naar het papier.

Daarop tintelen zachte kleuren me tegemoet. Lichte en iets donkerder blauwe vlakken, stukjes zacht groen en ook hier en daar perzikachtig oranje. Het stelt nog niets voor, er is nog geen concrete voorstelling zichtbaar, maar dat hoeft ook nog niet. Dit was een eerste stap in een rustig en ontspannen proces. Dit kan ik niet versnellen of mijn wilskracht erop zetten. Het vraagt geduld en overgave om na enkele weken een zacht oranje-gele bloem in een lichtgroene omhulling op te zien doemen. En deze bloem dan de ruimte te geven om zichzelf te worden en hem niet vast te zetten met mijn wilskracht.

Het stukje hierboven beschrijft het meditatieve proces van het sluieren. Deze schildertechniek met aquarelverf is uitermate geschikt om geduld te oefenen, maar ook om rust te vinden en orde in de chaos te scheppen.
Als je behoefte hebt aan rust, ontspanning of het ordenen van je gedachten of gevoelens óf als je benieuwd bent naar het toverachtige proces van het sluieren, geef je dan nu op voor de cursus die ik vanaf 24 augustus geef.


Een reactie plaatsen

Stoeien en spelen met water en verf

Een pot met water, een aantal bakjes met ingedroogde aquarelverf, een zachte penseel, een spons, een kunststof plank, een vel papier en een doekje. Dit zijn de ingrediënten voor het nat-in-nat schilderen.
Bij deze schildertechniek werk je met een oplossing van aquarelverf op een vochtig vel papier. Het water is overal aanwezig, zowel in de ondergrond als in de verfoplossing. En we weten dat water een vloeibaar medium is. Nat-in-nat schilderen is voor mij in essentie een evenwichtsoefening met water en verf. Met te veel water gaat alles uitvloeien en met te weinig water gaat het stroef en maak je het papier kapot. Dit is de volwassen en theoretische benadering van deze techniek.

In de kleuterklas op de vrije school noemen ze het ook wel toveren met kleuren. En dat zie je aan de gezichten en hoor je aan de kreten van de kinderen: “Kijk eens… ik heb paars getoverd” of “Hééé, jij hebt groen”, terwijl er gele en blauwe verf op tafel staat. Het is een magisch en gevoelsmatig gebeuren en je ziet dat de kinderen helemaal opgaan in de kleurpracht op het papier.

Deze magie kun je ook als volwassene beleven, maar daar moet je dan vaak wat moeite voor doen. Terughouden, met name van ‘dat het iets moet worden’ en van ‘ik wil….’, zijn dan eerst de belangrijkste ingrediënten. Het ‘oh’ en ‘ah’ ontstaat als je jezelf kunt openstellen en kunt ontspannen. Als je bereid bent jezelf de ruimte te geven om te experimenteren en te ontdekken, zonder dat het een bepaald resultaat moet opleveren. Dan gaat het over het beleven van de kleuren op het papier in alle nuances en het spelen met de verf en het water.

Vanuit die magie kun je daarna spelenderwijs leren om richting te geven aan je schildering. Door stapje voor stapje te voelen en te kijken hoeveel water en verf je nodig hebt, kun je gericht de kleuren intenser maken. Vanuit de kleurensfeer of -stemming, breng je bewust dynamiek of chaos aan op de plaatsen die je zelf kiest. Er ontstaat een licht/donker spel en een voor/achter in de schildering.

Even afstand nemen is op dit moment vaak een goed advies. De schildering misschien draaien en dan opeens komt je iets tegemoet vanuit de kleuren en de schijnbare chaos. Je ziet ineens een dier of een gestalte, een boom, een bloem of een rivier in een landschap. Opnieuw een ‘oh’ of ‘ah’-moment. Je krijgt een cadeautje van jezelf. Daarna hoef je vaak nog maar een klein beetje verder te schilderen om dat cadeautje wat meer zichtbaar te maken.

Ik nodig je van harte uit om de cadeautjes, die alleen jij jezelf kunt geven, te komen ontdekken in de cursus nat-in-nat schilderen vanaf vrijdag 13 januari 2012. In deze cursus leer je stap voor stap de techiek van het nat-in-nat schilderen, het omgaan met het water, het schilderen van kleurstemmingen, dynamiek maken en tenslotte het tevoorschijn halen van je cadeautjes.

Kom jij ze ook uitpakken?

Kijk op http://www.elskehoen.nl/cursus_natinnat.html voor meer informatie



Een reactie plaatsen

Schilderen zonder prestatiedrang

In mijn praktijk kom ik regelmatig mensen tegen die gericht zijn op ‘het eindproduct’. Een tekening of schilderij moet vooral mooi worden en het moet ook iets voorstellen. Het gevolg van deze redenering is vaak dat er een stuk vrijheid in het tekenen en schilderen verloren gaat. Bij de eerste penseelstreken staat er al een of andere vorm op het papier, waar men dan ook vaak niet meer van loskomt.

Waarom zijn we zo vorm-gericht en willen we alsmaar presteren?
Dat is nogal een open deur natuurlijk, want om ons heen is bijna alles prestatie-gericht. De hele maatschappij vraagt al van jonge kinderen om te presteren en dat wordt in de loop van het leven alleen maar meer. Als je niet presteert, dan doe je eigenlijk niet mee. Dit legt een enorme druk op ons allen, want we willen wel allemaal meedoen en erbij horen. Deze druk kan lang niet iedereen goed hanteren en is mijns inziens ook zeer ongezond. Daarom zijn er ook zoveel mensen moe, gestresst, paniekerig, nerveus of nog erger.

Hoe moet het dan?
Het afgelopen weekend heb ik een dansweekend gevolgd met onder andere Lucia Linkels (www.mundoetnico.nl), die dansen uit de Pacific aanleerde. Het levensmotto (met bijbehorend handgebaar) van de mensen in de Pacific is ‘hang loose’ oftewel ‘maak je niet druk’. Ik denk dat we van die mentaliteit heel veel kunnen gebruiken hier. Lekker ontspannen bezig zijn, zonder je direct druk te maken over het eindproduct of wanneer dat precies klaar is. Afspraken maken is prima, maar het moet niet ten koste gaan van de creativiteit of de gezondheid van degene die het uitvoert. Laat er ruimte zijn voor aanpassingen en afwijken van het plan of de streefdatum.

Oefenen in het kunstzinnige
Als je een schilderij of tekening maakt en je geeft jezelf de ruimte om lekker te spelen met de kleuren en bezig te zijn in het moment, dan kun je de hierboven beschreven ontspanning en stressloze mentaliteit in jezelf ervaren. Het maar laten gebeuren en vertrouwen op je eigen creativiteit, geeft enorm veel mogelijkheden om jezelf te verrassen.
Mensen vragen mij wel eens of ik bij bepaalde tekeningen vooraf heb bedacht hoe het moet worden. Het antwoord is dus Nee. Al doende ontstaan er vormen en voorstellingen vanuit de speelsheid en afwisseling in  kleuren. Dan komt er uit de tekening of het schilderij werkelijk iets naar jou toe. En dat is een totaal andere ervaring dan dat je probeert om een plaatje in je hoofd op het papier probeert te krijgen. Dit lukt nooit zoals je het je had voorgesteld.
Ik hoop dat er steeds meer besef gaat komen, dat we af moeten van die gejaagdheid en prestatiegerichte maatschappij en dat we meer samen gaan leven en werken vanuit onze creatieve bron.


Een reactie plaatsen

De vlinder met pastel

Een wit vel papier, een nieuwe kans om iets te maken of uitdrukking te geven aan mijn gevoel van dat moment. Geef ik mezelf een opdracht? Ja, eigenlijk altijd. Ook de keuze om ‘zomaar’ iets te maken is een – hele vrije – opdracht. Ik kies een kleur die ik op dat moment mooi vind. Deze keer groen. Zacht greinend en tastend ga ik met het krijtje over het papier. Hier en daar komt het groen in willekeurige vlekken op het witte vel papier. Het is nog heel transparant. Daarna veeg ik het uit met mijn vingertoppen. Ik neem een ander groen krijtje en breng naast en over de eerste groene vlakken deze nieuwe, lichtere kleur aan. Dan weer uitvegen.
Zo bouw ik een tijd lang wat dromerig aan een groen-gele kleurensfeer. Laag over laag, het wordt steeds minder transparant, de kleuren krijgen meer intensiteit.
Dan stop ik even. Ik zet de tekening op een ezel en doe een paar passen achteruit. Wat zie ik in de kleurensfeer? Wat komt er naar me toe? Ik draai de tekening een paar keer, kijk nog een poosje en opeens… ik zie een prachtige tere vlinder die zachtjes uit het groen en geel zichzelf laat zien.
Nu werk ik wakker en alert verder. De vlinder lacht me toe. Hier en daar nog een kleine versterking van de vorm van de vlinder. Niet te veel, niet te weinig. De vlinder kan zichtbaar zijn en tegelijk een eenheid vormen met zijn omgeving.Wat een prachtig cadeau!

Dit artikeltje komt ook in mijn nieuwsbrief van juni 2009. Je kunt je via deze link abonneren:
www.elskehoen.nl/formulier.htm